Бягучы рэжым манетарнай палітыкі

C 2015 года Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь рэалізуе грашова-крэдытную палітыку ў рэжыме манетарнага таргеціравання. Пераход да новага рэжыму быў выкліканы неабходнасцю павышэння эфектыўнасці манетарнай палітыкі і кантраляванасці інфляцыйных працэсаў Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь.

Ключавымі характарыстыкамі бягучага манетарнага рэжыму Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь з'яўляюцца:

Выбар манетарнага таргеціравання ў якасці рэжыму грашова-крэдытнай палітыкі ў Рэспубліцы Беларусь абгрунтаваны шэрагам практычных меркаванняў:

  • шырокая грашовая маса дэманструе ўстойлівую ўзаемасувязь з дынамікай інфляцыі, што забяспечвае падкантрольнасць выканання Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь асноўнай мэты манетарнай палітыкі пры дапамозе кіравання прамежкавым арыенцірам;
  • існуе стабільная функцыя попыту на грошы, што дазваляе Нацыянальнаму банку прагназаваць дынаміку шырокай грашовай масы і яе агрэгатаў;
  • прысутнічае ўстойлівая прычынна-следчая сувязь паміж аперацыйным арыенцірам і шырокай грашовай масай, што дазваляе дасягаць прамежкавую мэту з дапамогай аперацыйнай;
  • Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь інструментамі манетарнай палітыкі здольны забяспечваць выкананне аперацыйнага арыенціру;
  • дадаткова аб абгрунтаванні выбару рэжыму манетарнай палітыкі ў Рэспубліцы Беларусь гл. у работах Мірончык і Безбародавай (2015), Пеліпася і Кірхнера (2015a, 2015b).

Са студзеня 2018 г. Нацыянальны банк перайшоў да выкарыстання працэнтнай стаўкі па аднадзённых міжбанкаўскіх крэдытах у нацыянальнай валюце ў якасці аперацыйнага арыенціру манетарнай палітыкі. Гэты пераход з'яўляецца адным з крокаў да ўкаранення рэжыму інфляцыйнага таргеціравання ў сярэднетэрміновай перспектыве і закліканы павысіць эфектыўнасць і празрыстасць манетарнай палітыкі, якая праводзіцца. Выкарыстанне кароткатэрміновай працэнтнай стаўкі МБК у якасці аперацыйнага арыенціру ў адрозненне ад грашовай базы зніжае валацільнасць працэнтных ставак фінансавага рынку, што дазваляе даць больш дакладны сігнал удзельнікам рынку аб накіраванасці манетарнай палітыкі.

Фактычна выкарыстанне працэнтнай стаўкі ў якасці аперацыйнага арыенціру манетарнай палітыкі азначае, што Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь для выканання прамежкавай мэты кіруе цаной грошай у эканоміцы. Цана грошай з'яўляецца адным з асноўных фактараў попыту на іх, што абумоўлівае наяўнасць здольнасці ў Нацыянальнага банка ўздзейнічаць на дынаміку шырокай грашовай масы праз змяненне працэнтных ставак фінансавага рынку.

Пытанні, якія часта задаюць (FAQ)

Тэарэтычнай асновай манетарнага таргеціравання з'яўляецца колькасная тэорыя грошай, а цэнтральныя банкі пры прыняцці рашэнняў у галіне манетарнай палітыкі кіруюцца правілам Фрыдмана, згодна з якім прырост грашовай прапановы павінен быць роўны суме мэты па інфляцыі, тэмпаў прыросту раўнаважнага ВУП і змянення раўнаважнай хуткасці абарачэння грошай:

∆MT ≈ πT + ∆Yeq - ∆Veq,

дзе:
∆MT – мэтавы арыенцір па прыросту грашовай масы; πT – мэта па інфляцыі;
∆Yeq – прырост раўнаважнага ВУП;
∆Veq – змяненне раўнаважнай хуткасці абарачэння грошай.

Выкарыстанне менавіта раўнаважных тэмпаў змянення ВУП і хуткасці абарачэння грошай абумоўлена стабілізуючай роляй манетарнай палітыкі, якая заключаецца ў выкананні заяўленай мэты па інфляцыі і згладжванні ваганняў эканамічнай актыўнасці.

Перавышэнне тэмпамі прыросту ВУП і хуткасці абарачэння грошай іх раўнаважкіх тэмпаў будзе весці да перавышэння попыту на грошы ўстаноўленага прамежкавага арыенціру і фарміравання інфляцыйнага ціску ў эканоміцы. У такіх умовах кантроль цэнтральнага банка за выкананнем прамежкавага арыенціру па прыросту грашовай масы прывядзе да фарміравання такой сітуацыі на грашовым рынку, у якой попыт на грошы будзе перавышаць іх прапанову. Балансіроўка грашовага рынку адбудзецца пасля павелічэння цаны грошай – павышэння працэнтных ставак у эканоміцы. Павелічэнне працэнтных ставак абумовіць запаволенне попыту ў эканоміцы, што адаб'ецца ў запаволенні эканамічнай актыўнасці, хуткасці абарачэння грошай і, з пэўным часовым лагам, да нейтралізацыі інфляцыйнага ціску.

Раўнаважны ВУП і раўнаважная хуткасць абарачэння грошай уяўляюць сабой аб'ём ВУП і ўзровень хуткасці абарачэння, якія склаліся б у эканоміцы ў бягучым перыядзе часу пры гібкіх цэнах (адсутнасці намінальных жорсткасцей у эканоміцы). Грашова-крэдытная палітыка не аказвае прамога ўздзеяння на раўнаважныя ВУП і хуткасць абарачэння, якія вызначаюцца структурнымі фактарамі (узровень развіцця тэхналогій і інстытутаў, дэмаграфічныя трэнды, сістэма адукацыі і інш.).

Пры адпаведнасці фактычнага ВУП раўнаважнаму ўзровень вытворчасці не аказвае ціску на інфляцыю ў бок павышэння або паніжэння (фактычны ўзровень інфляцыі адпавядае інфляцыйным чаканням эканамічных агентаў). Пры перавышэнні фактычным ВУП раўнаважнага выкарыстанне фірмамі фактараў вытворчасці знаходзіцца на ўзроўні, які перавышае іх нармальны (найбольш эфектыўны) узровень выкарыстання. Гэта азначае, што фірмы вымушаны прыцягваць дадатковую працоўную сілу або капітал (напрыклад, станкі або іншае абсталяванне) або павялічыць працоўны час дзеючых работнікаў і капіталу, каб стварыць дадатковую адзінку прадукцыі. Гэта патрабуе павелічэння выдаткаў на аплату працы і абслугоўванне капіталу. У выніку, так як фактары вытворчасці выкарыстоўваюцца звыш іх эфектыўнага ўзроўню, гранічныя выдаткі фірм пачынаюць перавышаць іх гранічны прыбытак. Ва ўмовах залішняга попыту фірмы могуць павялічыць цэны на прадукцыю, якая ствараецца, для захавання нормы прыбытку нязменнай альбо нават паспрабаваць яго павялічыць. У выніку ў эканоміцы павышаецца інфляцыйны ціск. У выпадку перавышэння раўнаважным ВУП фактычнага ўзроўню справядліва зваротнае.

Дадаткова аб раўнаважных і цыклічных кампанентах эканамічных пераменных гл. у работах Дземідзенка (2008), Дземідзенка і Кузняцова (2012).

Пад попытам на грошы трэба разумець патрэбу суб'ектаў эканомікі ў грошах, якая вынікае з функцый, што імі выконваюцца. Паводзінскія характарыстыкі эканамічных агентаў на мікраўзроўні фарміруюць рэзультуючы вектар попыту на грошы на макраўзроўні, які можа быць прадстаўлены ў выглядзе функцыі пэўнага грашовага агрэгата ад пераменнай маштабу транзакцый у эканоміцы і паказчыка даходнасці актываў, альтэрнатыўных грашоваму агрэгату, які разглядаецца.

Больш падрабязна можна азнаёміцца ў работах Пеліпася і Кірхнера (2015a, 2015b), Безбародавай (2014а, 2014b).