Рэформы Рэспублікі Беларусь у рамках справаздачы Сусветнага банка "Вядзенне бізнесу"

Паказчык "Атрыманне крэдыту"

Сёння ў Рэспубліцы Беларусь ідзе паслядоўны працэс, накіраваны на ўдасканаленне дзелавога клімату, паляпшэнне ўмоў вядзення бізнесу і павышэнне інвестыцыйнай прывабнасці нашай дзяржавы.

Штогадовая справаздача Сусветнага банка "Вядзенне бізнесу" фарміруецца у тым ліку з улікам такога паказчыка, як "Атрыманне крэдыту".

Паказчык "Атрыманне крэдыту" ахоплівае два субпаказчыкі "Атрыманне крэдыту – юрыдычныя правы" і "Атрыманне крэдыту – крэдытныя бюро".

У рамках работы па субпаказчыку "Атрыманне крэдыту – юрыдычныя правы" ў Рэспубліцы Беларусь рэалізавана магчымасць рэгістрацыі залогавых правоў на рухомую маёмасць.

З 1 верасня 2016 года пачаў работу рэестр рухомай маёмасці, абцяжаранай залогам (далей – рэестр). Стварэнне гэтага рэсурсу прадугледжана Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 31 снежня 2015 г. № 539 "Аб рэестры рухомай маёмасці, абцяжаранай залогам". Парадак фарміравання, вядзення, функцыянавання рэестра, а таксама доступу да яго вызначаны пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 26 жнiўня 2016 г. № 681/21.

Работа па стварэнні прававых умоў для функцыянавання гэтага рэестра ажыццяўлялася Нацыянальным банкам пры актыўным удзеле экспертаў Групы Сусветнага банка і Міжнароднай фінансавай карпарацыі з захаваннем метадалогіі, выказанай у штогадовых даследаваннях Сусветнага банка.

Доступ да рэестра забяспечваецца пры дапамозе інтэрнэт-сайта па адрасе https://www.reestr-zalogov.by.

Рэестр дазваляе вызначыць прыярытэт залогатрымальнікаў і інфармаваць удзельнікаў грамадзянскага абароту пра факты знаходжання рухомай маёмасці ў залогу. Па агульным правіле, пераважнае права на задавальненне патрабаванняў перад іншымі залогатрымальнікамі ў выпадку наступнага залогу атрымае той залогатрымальнік, які першы ўнёс інфармацыю ў рэестр.

У рэестры рэалізавана магчымасць фіксацыі звестак пра факты ўнясення ў яго інфармацыі, яе змянення і выключэння з рэестра, пошуку і выдалення запісаў бакамі здзелак або іх прадстаўнікамі, любымі зацікаўленымі трэцімі асобамі. Рэестр даступны ў рэжыме анлайн 24 гадзіны 7 дзён у тыдзень у сетцы Інтэрнэт, уяўляе адзіную для ўсёй краіны базу даных, забяспечвае публічную бясплатную рэгістрацыю карыстальнікаў (аб'яднаны па геаграфічным прынцыпе), дае магчымасць унясення запісу па ўсіх відах рухомай маёмасці (актываў). Пошук у рэестры ажыццяўляецца ў тым ліку па найменні (імені) даўжніка.

Унясенне інфармацыі ў рэестр не ўплывае на ўваходжанне ў сілу або сапраўднасць дагавора аб залогу рухомай маёмасці, паколькі рэестр мае паведамляльную (інфармацыйную) функцыю.

З выданнем Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 31 снежня 2015 г. № 539 "Аб рэестры рухомай маёмасці, абцяжаранай залогам" у краіне створаны ўмовы для функцыянавання залогавага рэестра (або інстытута рэгістрацыі залогавага забеспячэння), які спрыяе:

  • належнай інфармаванасці ўдзельнікаў грамадзянскага абароту пра факты абцяжарання рухомай маёмасці залогам;
  • вызначэнню чарговасці задавальнення патрабаванняў залогатрымальніка за кошт вартасці рухомай маёмасці, якая выступае прадметам наступнага залогу, па даце ўнясення інфармацыі аб залогу ў названым рэестры.

У мэтах павышэння рэйтынгу Рэспублікі Беларусь у справаздачы Сусветнага банка "Вядзенне бізнесу" па паказчыку "Атрыманне крэдыту – крэдытныя бюро" створаны інфармацыйны рэсурс, які змяшчае звесткі аб выкананні юрыдычнымі і фізічнымі асобамі абавязацельстваў па плацяжах за жыллёва-камунальныя паслугі, карыстанне жылымі памяшканнямі і паслугамі сувязі, камерцыйных пазыках (рознічны продаж тавараў у крэдыт, адтэрміноўцы або растэрміноўцы за аплату тавараў, якія рэалізуюцца ў рознічным гандлі), што выдаюцца арганізацыямі рознічнага гандлю.

Інфармацыйны рэсурс дазваляе прадастаўляць адпаведную інфармацыю ў электронным выглядзе банкам і нябанкаўскім крэдытна-фінансавым арганізацыям у мэтах вызначэння крэдытаздольнасці крэдытаатрымальнікаў.

На аснове даных Крэдытнага рэгістра Нацыянальнага банка распрацавана ўніверсальная скорынгавая мадэль (generic scorecard) ацэнкі крэдытаздольнасці фізічных асоб. Выкарыстанне скорынгавай мадэлі ацэнкі крэдытаздольнасці дазваляе крэдытным установам атрымаць колькасна вымерную ступень рызыкі, павысіць якасць кіравання крэдытнай рызыкай, знізіць выдаткі і павялічыць даходнасць крэдытавання.

Рэформы, якія плануюцца

Нацыянальным банкам вядзецца работа па пашырэнні круга абцяжаранняў рухомай маёмасці, інфармацыя аб якіх падлягае ўнясенню ў рэестр.

Пашырэнне круга абцяжаранняў рухомай маёмасці будзе садзейнічаць далейшаму ўзмацненню абароны правоў і законных інтарэсаў удзельнікаў грамадзянскага абароту пры дапамозе забеспячэння адкрытасці, інфармаванасці, павышэння іх прававой культуры і рэалізацыі прынцыпу разумнасці і добрасумленнасці пры ажыццяўленні грамадзянскіх правоў і абавязкаў.