НАЦЫЯНАЛЬНЫ БАНК РЭСПУБЛIКI БЕЛАРУСЬ
Кантакт-цэнтр

+375 17 306-00-02

Нацыянальны банк — цэнтральны банк і дзяржаўны орган Рэспублікі Беларусь

Паштовы адрас:

пр-т Незалежнасці, 20, 220008, г.Мінск, Рэспубліка Беларусь

Час працы:

Панядзелак – чацвер 8:30 – 17:30
Пятніца 8:30 – 16:15

Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь (далей – Нацыянальны банк) з'яўляецца цэнтральным банкам і дзяржаўным органам Рэспублікі Беларусь, дзейнічае выключна ў інтарэсах Рэспублікі Беларусь.

Нацыянальны банк ажыццяўляе сваю дзейнасць у адпаведнасці з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь , Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь , законамі Рэспублікі Беларусь, нарматыўнымі прававымі актамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Статутам і незалежны ў сваёй дзейнасці.

Нацыянальны банк падсправаздачны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь.


Падсправаздачнасць Нацыянальнага банка Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь у тым ліку азначае:

  • зацвярджэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь Статута Нацыянальнага банка, змяненняў і (або) дапаўненняў, унесеных у яго;
  • вызначэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь са згоды Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Старшыні і членаў Праўлення Нацыянальнага банка, вызваленне іх ад пасады з апавяшчэннем Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь;
  • прызначэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь аўдытарскай арганізацыі для правядзення аўдыту гадавой бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці Нацыянальнага банка;
  • зацвярджэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь гадавой справаздачы Нацыянальнага банка.

Асноўнымі мэтамі дзейнасці Нацыянальнага банка з'яўляюцца:

  • абарона і забеспячэнне ўстойлівасці беларускага рубля, у тым ліку яго пакупной здольнасці і курсу ў адносінах да замежных валют;
  • забеспячэнне стабільнасці банкаўскай сістэмы Рэспублікі Беларусь;
  • забеспячэнне эфектыўнага, надзейнага і бяспечнага функцыянавання плацежнай сістэмы.

Атрыманне прыбытку не з'яўляецца асноўнай мэтай дзейнасці Нацыянальнага банка.


Статус Нацыянальнага банка

Нацыянальны банк з'яўляецца юрыдычнай асобай, мае пячатку з выявай Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і надпісам "Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь". Яго поўнае найменне:

  • на рускай мове – Национальный банк Республики Беларусь;
  • на беларускай мове – Нацыянальны банк Рэспублiкi Беларусь;
  • на англійскай мове – National Bank of the Republic of Belarus.

Нацыянальны банк складаецца з цэнтральнага апарату і структурных падраздзяленняў.


Месца знаходжання цэнтральнага апарату Нацыянальнага банка:

праспект Незалежнасці, 20,
220008, Мінск,
Рэспубліка Беларусь.


Функцыі Нацыянальнага банка

Нацыянальны банк выконвае наступныя функцыі:

          • распрацоўвае Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь і сумесна з Урадам Рэспублікі Беларусь забяспечвае правядзенне адзінай грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь у парадку, устаноўленым заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь;
          • ажыццяўляе аперацыі, неабходныя для выканання асноўных мэт дзейнасці Нацыянальнага банка;
          • з'яўляецца для банкаў крэдыторам апошняй інстанцыі, ажыццяўляючы іх рэфінансаванне;
          • ажыццяўляе эмісію грошай;
          • ажыццяўляе эмісію (выдачу) каштоўных папер Нацыянальнага банка;
          • фарміруе залаты запас і фонд каштоўных камянёў Дзяржаўнага фонду каштоўных металаў і каштоўных камянёў Рэспублікі Беларусь і ажыццяўляе аператыўнае кіраванне імі у межах сваёй кампетэнцыі;
          • стварае золатавалютныя рэзервы па ўзгадненні з Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь і кіруе імі ў межах сваёй кампетэнцыі;
          • ажыццяўляе валютнае рэгуляванне і валютны кантроль у адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, у тым ліку выдае дазволы, неабходныя для мэт валютнага рэгулявання, ва ўстаноўленым ім парадку;
          • рэгулюе крэдытныя адносіны;
          • рэгулюе і арганізоўвае грашовае абарачэнне;
          • выконвае функцыі фінансавага агента Урада Рэспублікі Беларусь і мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў па пытаннях выканання рэспубліканскага і мясцовых бюджэтаў;
          • устанаўлівае правілы і парадак ажыццяўлення банкаўскіх аперацый;
          • дае ва ўстаноўленым ім парадку згоду на ажыццяўленне банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі аперацый з каштоўнымі паперамі ў выпадках, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
          • узгадняе ва ўстаноўленым ім парадку эмісію каштоўных папер банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый у выпадках, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
          • арганізуе дзейнасць банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" па выдачы і абарачэнні вэксаляў, калі іншае не вызначана Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь;
          • ажыццяўляе дэпазітарную дзейнасць у парадку, вызначаным заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
          • устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" патрабаванні па ажыццяўленні імі аперацый з форварднымі і ф'ючарснымі кантрактамі, апцыёнамі і іншымі фінансавымі інструментамі;
          • рэгулюе адносіны, якія ўзнікаюць пры аб'яднанні грашовых сродкаў і (або) каштоўных папер у фонд банкаўскага кіравання на падставе дагавораў давернага кіравання фондам банкаўскага кіравання, а таксама пры функцыянаванні дадзенага фонда, у тым ліку вызначае істотныя ўмовы, парадак заключэння прызначаных дагавораў, правы, абавязкі і адказнасць яго бакоў;
          • вызначае парадак правядзення ў Рэспубліцы Беларусь разлікаў у безнаяўнай і наяўнай формах, у тым ліку памер разлікаў наяўнымі грашовымі сродкамі ў беларускіх рублях паміж юрыдычнымі асобамі, іх адасобленымі падраздзяленнямі, індывідуальнымі прадпрымальнікамі;
          • арганізоўвае інкасацыю і перавозку наяўных грашовых сродкаў, плацежных інструкцый, каштоўных металаў і каштоўных камянёў і іншых каштоўнасцей;
          • ажыццяўляе разліковае і (або) касавае абслугоўванне Урада Рэспублікі Беларусь, арганізацый, пералік якіх вызначаны ў Статуце Нацыянальнага банка, і іншых арганізацый у выпадках, прадугледжаных заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь;
          • устанаўлівае парадак адкрыцця рахункаў у каштоўных металах і ўмовы іх вядзення ў банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, а таксама ўмовы адкрыцця рэзідэнтамі такіх рахункаў у банках і іншых крэдытных арганізацыях за яе межамі;
          • вызначае парадак ажыццяўлення грашовых пераводаў праз сістэмы гэтых пераводаў, запрошвае ў банкаў – удзельнікаў сістэм грашовых пераводаў правіла функцыянавання гэтых сістэм, дагаворы на ўдзел у іх, іншую інфармацыю аб дзейнасці сістэм грашовых пераводаў, праводзіць збор, сістэматызацыю, аналіз інфармацыі аб адпраўленых і выплачаных грашовых пераводах, умовах і спосабах іх ажыццяўлення, другой неабходнай інфармацыі ў адпаведнасці з міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь;
          • рэгулюе цэны на каштоўныя металы і каштоўныя камяні пры ажыццяўленні банкаўскіх аперацый;
          • рэгулюе дзейнасць банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый;
          • ажыццяўляе банкаўскі нагляд;
          • ажыццяўляе нагляд за дзейнасцю адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь";
          • устанаўлівае ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь парадак дзяржаўнай рэгістрацыі банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый і ажыццяўляе іх дзяржаўную рэгістрацыю;
          • ажыццяўляе ліцэнзаванне банкаўскай дзейнасці;
          • ажыццяўляе маніторынг фінансавай стабільнасці;
          • арганізоўвае функцыянаванне плацежнай сістэмы Рэспублікі Беларусь і ажыццяўляе нагляд за ёй, забяспечвае функцыянаванне аўтаматызаванай сістэмы міжбанкаўскіх разлікаў;
          • ажыццяўляе фарміраванне і развіццё адзінай разліковай і інфармацыйнай прасторы, вызначае парадак функцыянавання адзінай разліковай і інфармацыйнай прасторы, у тым ліку вызначае правы і абавязкі яго ўдзельнікаў;
          • забяспечвае развіццё міжбанкаўскай сістэмы ідэнтыфікацыі (далей – сістэма ідэнтыфікацыі), прымае нарматыўныя прававыя акты, якія рэгулююць парадак функцыянавання сістэмы ідэнтыфікацыі, правы і абавязкі ўдзельнікаў сістэмы ідэнтыфікацыі і парадак іх падключэння да сістэме ідэнтыфікацыі, парадак узаемадзеяння ўдзельнікаў сістэмы ідэнтыфікацыі па прадстаўленню інфармацыі ў сістэме ідэнтыфікацыі, атрыманню інфармацыі з сістэмы ідэнтыфікацыі і выкарыстанню такой інфармацыі, прымае іншыя меры, накіраваныя на забеспячэнне функцыянавання сістэмы ідэнтыфікацыі;
          • забяспечвае правядзенне адзінай дзяржаўнай палітыкі ў галіне бухгалтарскага ўліку, бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці для Нацыянальнага банка, банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", кансалідаванай бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці для банкаўскіх груп, банкаўскіх холдынгаў;
          • ажыццяўляе агульнае метадалагічнае кіраўніцтва бухгалтарскім улікам, бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасцю ў Нацыянальным банку, банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях, адкрытым акцыянерным таварыстве "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", кансалідаванай бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасцю ў банкаўскіх групах, банкаўскіх холдынгах, іншыя паўнамоцтвы ў вобласці бухгалтарскага ўліку, бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь;
          • распрацоўвае і сцвярджае нацыянальныя стандарты бухгалтарскага ўліку, бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці і іншыя нарматыўныя прававыя акты па бухгалтарскаму ўліку, бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці, абавязковыя для выканання Нацыянальным банкам, банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі, адкрытым акцыянерным таварыствам "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", банкаўскімі групамі, банкаўскімі холдынгамі (за выключэннем індывідуальнай бухгалтарскай (фінансавай) справаздачнасці галаўных арганізацый банкаўскіх холдынгаў, не якія з'яўляюцца банкамі, нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі);
          • устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" парадак стварэння і формы справаздачнасці аб іх дзейнасці;
          • фарміруе статыстыку плацежнага балансу, міжнароднай інвістыцыйнай пазіцыі і знешняга доўгу банкаўскай сістэмы, банкаўскую статыстыку, статыстыку фінансавага рынку, у тым ліку ўнутранага валютнага рынку і наяўнага грашовага абарачэння, а таксама статыстыку фінансавай устойлівасці і размяшчае статыстычныя звесткі на афіцыйным сайце Нацыянальнага банка ў глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт;
          • праводзіць аналіз плацежнага балансу, прымае ўдзел у распрацоўцы органамі дзяржаўнага кіраваня прагнозу плацежнага балансу;
          • рэалізуе дзяржаўную палітыку ў сферы ахоўнай дзейнасці банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь";
          • праводзіць аналіз і прагназаванне тэндэнцый у грашова-крэдытнай сферы і размяшчае адпаведныя аналітычныя матэрыялы на афіцыйным сайце Нацыянальнага банка ў глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт;
          • ажыццяўляе маніторынг арганізацый, заснаваны на правядзенні рэгулярных апытанняў, для выяўлення тэндэнцый эканамічных працэсаў, іх аналізу і прагнозу ва ўзаемадзеянні з інструментамі грашова-крэдытнай палітыкі;
          • устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" абавязковыя патрабаванні да бяспечнага функцыянавання аб'ектаў і бяспекі аказання банкаўскіх паслуг, абароны інфармацыйных рэсурсаў і інфармацыі, распаўсюджванне і (або) прадстаўленне якіх абмежавана, калі іншае не прадугледжана заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь;
          • устанаўлівае патрабаванні да тэхнічных магчымасцей банкаў, нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", іх філіялаў, структурных падраздзяленняў і аддаленых рабочых месцаў для правядзення банкаўскіх аперацый, ажыццяўляе тэхнічнае нарміраванне і стандартызацыю ў вобласці банкаўскай дзейнасці;
          • ажыццяўляе кантроль за забеспячэннем бяспекі і абароны інфармацыйных рэсурсаў у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях, адкрытым акцыянерным таварыстве "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", узгадняе кандыдатуры кіраўнікоў службаў бяспекі і эканамічнай бяспекі, іншых падраздзяленняў з аналагічнымі функцыямі (пры іх наяўнасці) банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" і вызначае парадак такога ўзгаднення;
          • устанаўлівае патрабаванні да ўзнаўлення выяў банкнотаў і манет;
          • фарміруе крэдытныя гісторыі на падставе прадстаўленых крыніцамі фарміравання крэдытных гісторый звестак пра крэдытныя пагадненні і прадастаўляе крэдытныя справаздачы карыстальнікам крэдытных гісторый і суб'ектам крэдытных гісторый;
          • заключае пагадненні з цэнтральнымі (нацыянальнымі) банкамі і крэдытнымі арганізацыямі замежных дзяржаў;
          • ажыццяўляе ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь рэгуляванне лізінгавай дзейнасці і кантроль за выкананнем заканадаўства аб лізінгавай дзейнасці;
          • арганізуе работу па павышэнні фінансавай граматнасці насельніцтва;
          • ажыццяўляе рэгулявання адносін, якія ўзнікаюць пры прадастаўленні і прыцягненні мікрафінансавымі арганізацыямі мікрапазык;
          • ажыццяўляе кантроль за выкананнем мікрафінансавымі арганізацыямі заканадаўства, якое рэгулюе парадак прадстаўлення і прыцягнення мікрапазык, у тым ліку шляхам правядзення па месцы знаходжання Нацыянальнага банка праверак на падставе вывучэння дакументаў, справаздачнасці і іншай інфармацыі, атрыманых ім у адпаведнасці з заканадаўствам, без выпатрабавання ад мікрафінансавай арганізацыі іншых дакументаў (камеральныя праверкі);
          • разглядае па сутнасці ў адпаведнасці з заканадаўствам аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб звароты спажыўцоў паслуг, якія аказваюцца мікрафінансавымі арганізацыямі, у сувязі з парушэннем праў такіх спажыўцоў і накіроўвае прадпісанні аб спыненні парушэння праў спажыўца, абавязковыя для выканання мікрафінансавымі арганізацыямі;
          • разглядае па сутнасці ў адпаведнасці з заканадаўствам аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб звароту спажыўцоў паслуг, якія аказваюцца лізінгавымі арганізацыямі, у сувязі з парушэннем праў такіх спажыўцоў і накіроўвае прадпісанні аб спыненні парушэння праў спажыўца, абавязковыя для выканання лізінгавымі арганізацыямі;
          • разглядае па сутнасці ў адпаведнасці з заканадаўствам аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб зваротаў спажыўцоў паслуг, якія аказваюцца банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі, адкрытым акцыянерным таварыствам "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" пры ажыццяўленні банкаўскіх аперацый, у сувязі з парушэннем праў такіх спажыўцоў і прымае меры па абароне дадзеных праў у парадку, ім устаноўленым;
          • вызначае парадак продажу банкамі памятных банкнотаў, памятных і зліткавых (інвестыцыйных) манет, якія з'яўляюцца законным плацежным сродкам Рэспублікі Беларусь, а таксама футляраў да іх;
          • вызначае парадак правядзення банкамі праверкі сапраўднасці банкнотаў па заяве фізічнай асобы;
          • забяспечвае функцыянаванне сістэмы цэнтралізаванага абмену міжбанкаўскай карэспандэнцыяй;
          • вызначае парадак фарміравання банкамі фонда абавязковых рэзерваў, які размяшчаецца ў Нацыянальным банку;
          • ажыццяўляе кантроль за дзейнасцю банкаў, нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", лізінгавых, мікрафінансавых арганізацый, у тым ліку ламбардаў у частцы ажыццяўлення імі дзейнасці па прыцягненні і даванні мікрапазык, форекс-кампаній, Нацыянальнага форекс-цэнтра ў частцы выканання імі заканадаўства аб прадухіленні легалізацыі даходаў, атрыманых злачынным шляхам, фінансавання тэрарыстычнай дзейнасці і фінансавання распаўсюджвання зброі масавага паражэння;
          • вызначае для Нацыянальнага банка, банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, адкрытага акцыянернага таварыства "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь" парадак выкарыстання бланкаў каштоўных папер і дакументаў з вызначанай ступенню абароны, а таксама дакументаў з вызначанай ступенню абароны;
          • ажыццяўляе ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі рэгуляванне дзейнасці па выкананні аперацый, якія ініцыяваны фізічнымі і юрыдычнымі асобамі, з безпаставачнымі пазабіржавымі фінансавымі інструментамі (дзейнасці на пазабіржавым рынку Форекс);
          • ажыццяўляе кантроль за выкананнем заканадаўства, якое рэгулюе парадак і ўмовы ажыццяўлення дзейнасці па выкананні аперацый, якія ініцыяваны фізічнымі і юрыдычнымі асобамі, з безпаставачнымі пазабіржавымі фінансавымі інструментамі (дзейнасці на пазабіржавым рынку Форекс)
          • выконвае іншыя функцыі, прадугледжаныя Банкаўскім кодэксам і іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь.


          Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь

          Нацыянальны банк арганізоўвае сваю дзейнасць зыходзячы з Асноўных напрамкаў грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь, якія штогод зацвярджаюцца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

          Нацыянальны банк сумесна з Урадам Рэспублікі Беларусь штогод да 1 кастрычніка прадстаўляе Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь на чарговы год.

          Нацыянальны банк штоквартальна інфарміруе:

          • Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Урад Рэспублікі Беларусь пра аб'ём эмісіі грошай і пра выкананне Асноўных напрамкаў грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь;
          • Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь пра памеры золатавалютных рэзерваў, якія ствараюцца ў адпаведнасці з мэтамі і задачамі, вызначанымі ў Асноўных напрамках грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь.

          Праўленне Нацыянальнага банка

          Органам кіравання Нацыянальнага банка з'яўляецца Праўленне Нацыянальнага банка – калегіяльны орган, які вызначае асноўныя напрамкі дзейнасці Нацыянальнага банка і ажыццяўляе кіраўніцтва і кіраванне ім.

          Колькасць членаў Праўлення Нацыянальнага банка ўстанаўліваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

          Кампетэнцыя Праўлення Нацыянальнага банка і парадак склікання яго пасяджэнняў вызначаюцца Статутам Нацыянальнага банка. Праўленне Нацыянальнага банка арганізуе сваю работу ў адпаведнасці з рэгламентам.

          Члены Праўлення Нацыянальнага банка не могуць займаць іншыя дзяржаўныя пасады, калі іншае не прадугледжана Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь і іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь, а таксама знаходзіцца ў палітычных партыях.

          На членаў Праўлення Нацыянальнага банка распаўсюджваюцца абмежаванні, вызначаныя часткай трэцяй артыкула 68 Банкаўскага кодэкса.