Чаму ў банках могуць быць рознымі патрабаванні да плацежнасці банкнотаў у замежнай валюце?

У адпаведнасці з Інструкцыяй па арганізацыі касавай работы ў банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях Рэспублікі Беларусь, зацверджанай пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 21 снежня 2006 г. № 211, банкам прадастаўлена права самастойна распрацоўваць пералік прыкмет плацежнасці банкнотаў у замежнай валюце з улікам патрабаванняў замежных банкаў або банкаў-пасярэднікаў, з якімі заключаны адпаведныя дагаворы. Пералік прыкмет плацежнасці банкнотаў у замежнай валюце змяшчаецца каля кас банкаў для ўсеагульнага агляду.

Аснову гэтага пераліку складаюць правілы, устаноўленыя банкамі – эмітэнтамі замежнай валюты, паколькі менавіта эмісійны банк вызначае пералік прыкмет плацежнасці сваёй валюты, гэта значыць вызначае свайго роду "ніжнія межы", за якімі грашовы знак губляе здольнасць выступаць плацежным сродкам і не падлягае абмену ні пры якіх абставінах. Аднак зусім не абавязкова, што беларускія банкі абавязаны дакладна выкарыстоўваць прыкметы плацежнасці банкнотаў, распрацаваныя банкамі-эмітэнтамі замежных дзяржаў. Беларускія банкі, якія набылі замежную валюту, вывозяць яе за мяжу ў замежны банк-карэспандэнт і таму распрацоўваюць пералік прыкмет плацежнасці банкнотаў яшчэ і з улікам правіл, устаноўленых замежным банкам-карэспандэнтам. Акрамя таго, неабходна ўлічыць і той факт, што не ўсе беларускія банкі ажыццяўляюць вываз наяўнай замежнай валюты за мяжу, таму некаторыя з іх распрацоўваюць уласныя прыкметы плацежнасці грашовых знакаў у замежнай валюце, прыняўшы да ўвагі прыкметы, уведзеныя ў дзеянне беларускімі інкасуючымі банкамі, з якімі ўстаноўлены карэспандэнцкія адносіны.

Звяртаем увагу, што Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь не выпускае ў абарачэнне і не замяняе банкноты замежных дзяржаў, якія прыйшлі ў непрыгоднасць. Згодна з Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь, гэтыя функцыі вызначаны выключна ў дачыненні да беларускіх рублёў. Нацыянальны банк не можа патрабаваць ад усіх банкаў захавання адзінага стандарту знешняга выгляду замежнай валюты, якая прымаецца пры здзяйсненні аперацый з замежнай валютай.

Акрамя таго, варта адзначыць, што некаторыя банкі прапаноўваюць кліентам наступныя аперацыі: размен (абмен наяўнай замежнай валюты аднаго наміналу на наяўную замежную валюту гэтага ж віду іншага наміналу), замена (замена знятых або тых, што знімаюцца з абарачэння, але прымаюцца да абмену, а таксама зношаных, пашкоджаных, але захаваўшых прыкметы плацежнасці грашовых знакаў замежнай валюты, сапраўднасць якіх не выклікае сумнення, на плацежныя грашовыя знакі той жа замежнай валюты тых жа альбо іншых наміналаў) або інкаса (прыём наяўнай замежнай валюты, якая выклікае сумненне ў яе плацежнасці, для накіравання на даследаванне па плацежнасці).