|
Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь (далей – Нацыянальны банк) з'яўляецца цэнтральным банкам і дзяржаўным органам Рэспублікі Беларусь, дзейнічае выключна ў інтарэсах Рэспублікі Беларусь.
Нацыянальны банк ажыццяўляе сваю дзейнасць у адпаведнасці з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь  , Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь , законамі Рэспублікі Беларусь, нарматыўнымі прававымі актамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і незалежны ў сваёй дзейнасці.
Нацыянальны банк падсправаздачны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь.
Падсправаздачнасць Нацыянальнага банка Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь у тым ліку азначае:
- зацвярджэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь Статута Нацыянальнага банка , змяненняў і (або) дапаўненняў, унесеных у яго;
- прызначэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь са згоды Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Старшыні і членаў Праўлення Нацыянальнага банка, вызваленне іх ад пасады з апавяшчэннем Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь;
- прызначэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь аўдытарскай арганізацыі для правядзення аўдыту дзейнасці Нацыянальнага банка;
- зацвярджэнне Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь гадавой справаздачы Нацыянальнага банка з улікам аўдытарскага заключэння і размеркавання прыбытку Нацыянальнага банка.
Асноўнымі мэтамі дзейнасці Нацыянальнага банка з'яўляюцца:
- абарона і забеспячэнне ўстойлівасці беларускага рубля, у тым ліку яго пакупной здольнасці і курса ў адносінах да замежных валют;
- развіццё і ўмацаванне банкаўскай сістэмы Рэспублікі Беларусь;
- забеспячэнне эфектыўнага, надзейнага і бяспечнага функцыянавання плацежнай сістэмы.
Атрыманне прыбытку не з'яўляецца асноўнай мэтай дзейнасці Нацыянальнага банка.
Статус Нацыянальнага банка
Нацыянальны банк з'яўляецца юрыдычнай асобай, мае пячатку з выявай Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і надпісам "Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь". Яго поўнае найменне:
- на рускай мове – Национальный банк Республики Беларусь;
- на беларускай мове – Нацыянальны банк Рэспублiкi Беларусь;
- на англійскай мове – National Bank of the Republic of Belarus.
Нацыянальны банк складаецца з цэнтральнага апарату, структурных падраздзяленняў, якія знаходзяцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь і за яе межамі.
Месца знаходжання цэнтральнага апарату Нацыянальнага банка:
праспект Незалежнасці, 20,
220008, Мінск,
Рэспубліка Беларусь.
Функцыі Нацыянальнага банка
Нацыянальны банк выконвае наступныя функцыі:
- распрацоўвае Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь і сумесна з Урадам Рэспублікі Беларусь забяспечвае правядзенне адзінай грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь у парадку, устаноўленым заканадаўчымі актамі;
- ажыццяўляе эмісію грошай;
- рэгулюе грашовы абарот;
- рэгулюе крэдытныя адносіны;
- арганізуе функцыянаванне плацёжнай сістэмы Рэспублікі Беларусь;
- з'яўляецца для банкаў крэдыторам апошняй інстанцыі, здзяйсняючы іх рэфінансаванне;
- ажыццяўляе валютнае рэгуляванне;
- арганізуе і ажыццяўляе валютны кантроль як непасрэдна, так і праз упаўнаважаныя банкі і нябанкаўскія крэдытна-фінансавыя арганізацыі ў адпаведнасці з заканадаўствам;
- выконвае функцыі цэнтральнага дэпазітарыя дзяржаўных каштоўных папер і каштоўных папер Нацыянальнага банка, калі іншае не вызначана Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь;
- ажыццяўляе выпуск (эмісію) каштоўных папер Нацыянальнага банка;
- выконвае функцыі фінансавага агента Урада Рэспублікі Беларусь, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў па пытаннях выканання рэспубліканскага і мясцовых бюджэтаў і кансультуе іх па гэтых пытаннях;
- дае згоду на ажыццяўленне банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі аперацый з каштоўнымі паперамі ў выпадках, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
- ажыццяўляе дзяржаўную рэгістрацыю банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый;
- ажыццяўляе ліцэнзаванне банкаўскай дзейнасці;
- рэгулюе дзейнасць банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый па яе бяспечнаму і ліквіднаму ажыццяўленню і праводзіць нагляд за ёй;
- устанаўлівае правілы і парадак ажыццяўлення банкаўскіх аперацый;
- устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, банкаўскіх груп і банкаўскіх холдынгаў патрабаванні па ажыццяўленню імі ўнутранага кантролю;
- узгадняе выпускі каштоўных папер банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый у выпадках, прадугледжаных заканадаўствам;
- устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый патрабаванні па ажыццяўленню імі аперацый з форварднымі і ф'ючэрснымі кантрактамі, апцыёнамі і іншымі фінансавымі інструментамі тэрміновага рынку;
- ажыццяўляе метадалагічнае кіраўніцтва бухгалтарскім улікам і фінансавай справаздачнасцю ў банкаўскай сістэме, распрацоўвае і зацвярджае методыкі бухгалтарскага ўліку і фінансавай справаздачнасці для Нацыянальнага банка, банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый;
- устанаўлівае для банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый парадак складання статыстычнай справаздачнасці па формах і ў тэрміны, вызначаныя заканадаўствам;
- распрацоўвае нацыянальныя стандарты фінансавай справаздачнасці для Нацыянальнага банка, банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый у адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі фінансавай справаздачнасці і ажыццяўляе метадалагічнае кіраўніцтва вядзеннем у іх бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці;
- вызначае парадак правядзення ў Рэспубліцы Беларусь разлікаў у безнаяўнай і наяўнай формах;
- ажыццяўляе аперацыі, неабходныя для выканання асноўных мэт дзейнасці Нацыянальнага банка;
- арганізуе разліковае і (або) касавае абслугоўванне Урада Рэспублікі Беларусь, арганізацый, спіс якіх вызначаны ў Статуце Нацыянальнага банка, і іншых арганізацый у выпадках, прадугледжаных у заканадаўчых актах, а таксама кіраўнікоў падчас конкурснай вытворчасці па справах аб банкроцтве банкаў;
- арганізуе складанне плацежнага балансу Рэспублікі Беларусь, уключаючы міжнародную інвестыцыйную пазіцыю Рэспублікі Беларусь, і прымае ўдзел у яго распрацоўцы;
- па ўзгадненню з Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь стварае золатавалютныя рэзервы і кіруе імі ў межах сваёй кампетэнцыі;
- фарміруе залаты запас Дзяржаўнага фонду каштоўных металаў і каштоўных камянёў Рэспублікі Беларусь і ажыццяўляе аператыўнае кіраванне ім у межах сваёй кампетэнцыі;
- устанаўлівае цэны куплі-продажу каштоўных металаў і каштоўных камянёў пры ажыццяўленні банкаўскіх аперацый;
- устанаўлівае парадак адкрыцця рахункаў у каштоўных металах і ўмовы іх вядзення ў банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, а таксама ўмовы адкрыцця рэзідэнтамі такіх рахункаў у банках і іншых крэдытных арганізацыях за яе межамі;
- устанаўлівае сумесна з Дзяржаўным мытным камітэтам па ўзгадненню з Міністэрствам фінансаў парадак увозу ў Рэспубліку Беларусь і вывазу за яе межы каштоўных металаў і каштоўных камянёў пры ажыццяўленні банкаўскіх аперацый;
- арганізуе інкасацыю і перавозку наяўных грашовых сродкаў, плацежных інструкцый, каштоўных металаў і каштоўных камянёў і іншых каштоўнасцей;
- ажыццяўляе кантроль за забеспячэннем бяспекі і абароны інфармацыйных рэсурсаў у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях;
- аналізуе і прагназуе стан грашова-крэдытных адносін, адносін у вобласці валютнага рэгулявання і валютнага кантролю, плацежнага балансу Рэспублікі Беларусь і банкаўскай сістэмы ва ўзаемасувязі з сацыяльна-эканамічным развіццём Рэспублікі Беларусь, публікуе адпаведныя статыстычныя даныя і матэрыялы аналізу і прагназавання ў перыядычным друкаваным выданні Нацыянальнага банка;
- заключае пагадненні з цэнтральнымі (нацыянальнымі) банкамі і крэдытнымі арганізацыямі замежных дзяржаў;
- ажыццяўляе метадалагічнае рэгуляванне ўжывання інфармацыйных тэхналогій у банкаўскай дзейнасці;
- распрацоўвае стандарты і арганізуе сертыфікацыю праграмна-тэхнічных сродкаў у вобласці банкаўскіх паслуг і тэхналогій;
- ажыццяўляе дэпазітарную дзейнасць у парадку, вызначаным заканадаўствам;
- фарміруе крэдытныя гісторыі на падставе прадстаўленых крыніцамі фарміравання крэдытных гісторый звестак аб крэдытных пагадненнях і прадстаўляе крэдытныя справаздачы карыстальнікам крэдытных гісторый і суб'ектам крэдытных гісторый.
Выконвае іншыя функцыі ў адпаведнасці з Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь і іншымі заканадаўчымі актамі.
Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь
Нацыянальны банк арганізуе сваю дзейнасць зыходзячы з Асноўных напрамкаў грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь, якія штогод зацвярджаюцца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.
Нацыянальны банк сумесна з Урадам Рэспублікі Беларусь штогод да 1 кастрычніка бягучага года прадстаўляе Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь Асноўныя напрамкі грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь на чарговы год.
Нацыянальны банк штоквартальна інфарміруе:
- Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Урад Рэспублікі Беларусь аб аб'ёме эмісіі грошай і аб выкананні Асноўных напрамкаў грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь;
- Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь аб памерах золатавалютных рэзерваў, створаных у адпаведнасці з мэтамі і задачамі, вызначанымі ў Асноўных напрамках грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь.
Праўленне Нацыянальнага банка
Органам кіравання Нацыянальнага банка з'яўляецца Праўленне Нацыянальнага банка – калегіяльны орган, які вызначае асноўныя напрамкі дзейнасці Нацыянальнага банка і ажыццяўляе кіраўніцтва і ўпраўленне ім.
Колькасны склад Праўлення Нацыянальнага банка ўстанаўліваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.
Даведачная інфармацыя, тэлефоны:
| 
рознічныя паслугі ў касах структурных падраздзяленняў