Укараненне міжнародных стандартаў Базельскага камітэта па банкаўскім наглядзе ў Рэспубліцы Беларусь

Нацыянальны банк ажыццяўляе пастаянную работу па павышэнні эфектыўнасці банкаўскага нагляду і ўдасканаленні прудэнцыйных патрабаванняў і працэдур у дачыненні да банкаўскага сектара Беларусі шляхам укаранення міжнародных стандартаў, у тым ліку распрацаваных Базельскім камітэтам па банкаўскім наглядзе.

Устаноўлены патрабаванні да разліку нарматываў дастатковасці капіталу на пакрыццё асноўных рызык (крэдытнай, рынкавай, аперацыйнай) з выкарыстаннем падыходаў, адпаведных падыходам Кампанента 1 ”Мінімальныя патрабаванні да капіталу“ стандарту Базель II, а менавіта:

  • крэдытная рызыка – стандартызаваны падыход на падставе знешніх рэйтынгаў пазычальнікаў (з улікам некаторых змяненняў у адпаведнасці са стандартам Базель III);
  • рынкавыя рызыкі (працэнтная, фондавая, валютная, таварная) – стандартызаваны падыход;
  • аперацыйная рызыка – базавы індыкатыўны падыход (з 2009 г. таксама дазволена выкарыстоўваць стандартызаваны падыход пры ўмове атрымання згоды Нацыянальнага банка).

Цяпер устаноўлены наступныя нарматывы дастатковасці нарматыўнага капіталу:

  • нарматыў дастатковасці асноўнага капіталу I узроўню (не менш за 4,5%);
  • нарматыў дастатковасці асноўнага капіталу I узроўню з улікам кансервацыйнага буфера (не менш за 7%);
  • нарматыў дастатковасці асноўнага капіталу I узроўню з улікам кансервацыйнага буфера і контрцыклічнага буфера (не менш за 7%);
  • нарматыў дастатковасці асноўнага капіталу I узроўню з улікам кансервацыйнага буфера, контрцыклічнага буфера і буфера сістэмнай значнасці (не менш за 8,5% і не менш за 8,0% у залежнасці ад групы сістэмнай значнасці банка);
  • нарматыў дастатковасці капіталу I узроўню (не менш за 8,5% і не менш за 8,0% у залежнасці ад групы сістэмнай значнасці банка, не менш за 7% для астатніх банкаў);
  • нарматыў дастатковасці нарматыўнага капіталу (не менш за 10%);
  • нарматыў дастатковасці нарматыўнага капіталу з улікам кансервацыйнага буфера (не менш за 12,5%).

Значэнне кансервацыйнага буфера капіталу складае 2,5 працэнтнага пункта.

Значэнне контрцыклічнага буфера капіталу цяпер устаноўлена на ўзроўні 0%.

Значэнне буфера сістэмнай значнасці складае:

  • 1,5 працэнтнага пункта – для сістэмна значных банкаў групы значнасці I;
  • 1 працэнтны пункт – для сістэмна значных банкаў групы значнасці II.

Методыка вызначэння сістэмна значных банкаў распрацавана на аснове стандартаў Базельскага камітэта па банкаўскім наглядзе з улікам асаблівасцей беларускай банкаўскай сістэмы.

Устаноўлены нарматыў леверыджу ў памеры 3%.

Укаранёны ў якасці нарматываў бяспечнага функцыянавання паказчыкі ліквіднасці стандарту Базель III: паказчык пакрыцця ліквіднасці (LCR, у памеры 100%) і паказчык чыстага стабільнага фандавання (NSFR, у памеры 100%). Таксама ўстаноўлены патрабаванні да прадстаўлення аналітычнай інфармацыі аб інструментах маніторынгу рызыкі ліквіднасці.

У рамках Кампанента 2 ”Наглядны працэс“ стандарту Базель II устаноўлены патрабаванні да арганізацыі банкамі ўнутранай працэдуры ацэнкі дастатковасці капіталу і кіравання рызыкамі (Internal capital adequacy assessment process – ICAAP), рэгламентаваны працэс правядзення Нацыянальным банкам агульнай нагляднай ацэнкі (Supervisory review and evaluation process – SREP).

Укаранёны падыходы да ажыццяўлення Нацыянальным банкам функцый банкаўскага нагляду з выкарыстаннем сістэмы ранняга папярэджання.

Устаноўлены патрабаванні да арганізацыі банкамі карпаратыўнага кіравання і сістэмы кіравання рызыкамі, сістэмы ўнутранага кантролю, патрабаванні да кваліфікацыі і дзелавой рэпутацыі членаў органаў кіравання банка, уключаючы савет дырэктараў.

Патрабаванні да арганізацыі карпаратыўнага кіравання ўключаюць мінімальныя патрабаванні да арганізацыі сістэмы ўзнагароджанняў і кампенсацый у банках, заснаваныя на міжнародных стандартах.

Укаранёна паняцце ”кіберрызыкі“, пазначаны крыніцы яе ўзнікнення. На кіберрызыку распаўсюджаны ўсе патрабаванні, якія прад’яўляюцца да арганізацыі кіравання асноўнымі відамі рызык.

Вызначаны крытэрыі (умовы) аднясення функцый, якія перадаюцца банкамі, да аўтсорсінгу і крытычна важныя функцыі, перадача якіх на аўтсорсінг не дапускаецца, а таксама ўстаноўлены патрабаванні, што абмяжоўваюць звязаныя з аўтсорсінгам рызыкі.

У рамках Кампанента 3 ”Рынкавая дысцыпліна“ стандарту Базель II вызначаны пералік абавязковай да прадастаўлення банкамі інфармацыі аб падзеях у іх дзейнасці, якія з'яўляюцца значнымі для мэт банкаўскага нагляду, асабліва неспрыяльных. Устаноўлены патрабаванні да складу і аб'ёму інфармацыі, якая размяшчаецца на інтэрнэт-сайце банка.

З улікам рэкамендацый Базельскага камітэта па банкаўскім наглядзе банкам накіраваны пісьмы з рэкамендацыямі:

  • аб удасканаленні кіравання крэдытнай рызыкай у банках;
  • аб удасканаленні кіравання працэнтнай рызыкай у банках;
  • аб удасканаленні кіравання рызыкамі, звязанымі з аўтсорсінгам у сферы фінансавых паслуг;
  • аб удасканаленні практыкі стрэс-тэсціравання ў банках;
  • аб удасканаленні кіравання аперацыйнай рызыкай у банках;
  • аб арганізацыі сістэмы кіравання рызыкамі ў банках;
  • аб удасканаленні кіравання рызыкай ліквіднасці ў банках;
  • аб удасканаленні справаздачнасці аб рызыках;
  • аб удасканаленні кіравання працэнтнай рызыкай банкаўскага партфеля;
  • аб удасканаленні знешняга, унутранага аўдыту, дзейнасці аўдытарскіх камітэтаў у банках і іх узаемадзеянні з наглядным органам;
  • аб арганізацыі работы з актывамі, якія неабслугоўваюцца;
  • аб удасканаленні кіравання кіберрызыкай.

Дакументы Нацыянальнага банка, якімі ўкаранёны міжнародныя стандарты Базельскага камітэта па банкаўскім наглядзе, даступныя ў раздзеле ЗАКАНАДАЎСТВА → Нарматыўныя прававыя акты і пісьмы Нацыянальнага банка → Банкаўскі нагляд.